De uitdrukking “als de kat van huis is, dansen de muizen op tafel” betekent dat mensen zich vrijer voelen wanneer degene die toezicht houdt afwezig is. Zonder controle durven ze soms dingen te doen die normaal niet zouden mogen.
Wat is de kat?
In het beeld van het spreekwoord staat de kat voor de baas, ouder, leraar of andere toezichthouder. De muizen zijn de mensen die zich aan regels moeten houden. Zodra de kat weg is, lijkt de tafel opeens een stuk aantrekkelijker.
Een voorbeeld op school of werk
Wanneer een docent even de klas verlaat, kunnen leerlingen luidruchtiger worden. Op kantoor kan hetzelfde gebeuren als een leidinggevende niet aanwezig is. Het spreekwoord beschrijft die menselijke neiging met een humoristisch beeld.
Letterlijk dansen de muizen niet
Het is natuurlijk geen advies om regels te overtreden. De uitdrukking wordt meestal speels gebruikt om te zeggen dat toezicht invloed heeft op gedrag.
Kort samengevat: als de verantwoordelijke afwezig is, voelen anderen zich vrijer en nemen zij het soms minder nauw met de regels.